Soljamed

  • Zwiększ rozmiar czcionki
  • Domyślny  rozmiar czcionki
  • Zmniejsz rozmiar czcionki

Powrót

Strona startowa
Email Drukuj PDF

Profilaktyka   koronawirusa

W artykule przedstawiono w zarysie informację o właściwościach  białek, wirusów i enzymów. Opisano działanie wirusów z rodziny koronawirusów oraz  najbardziej złośliwy z nich - z uwagi na jego dużą zdolność rozprzestrzeniania się - koronawirus SARS-CoV-2, wywołujący światową pandemię  z bardzo  groźną chorobą- ostrego zapalenie płuc COVID-19. Podano prawdopodobny mechanizm replikacji tego wirusa oraz zalecenia i sposoby obecnie stosowane  w zapobieganiu epidemicznego zakażania się  tym patogenem.Zalecane główne sposoby zapobiegania zakażeniu to: izolacja osób, kwarantanna,środki ochrony osobistej. przestrzeganie higieny osobistej. Istotne są tez  środki i sposoby dezynfekcji.Odkażania u ludzi - czy tylko ręce?. Przypomniano ignorowaną często przez medycynę klasyczną- metodę odkażania układu oddechowego poprzez inhalację.

Białka w strukturze wirusów

Wirusy  są  to niewielkie martwe cząstki zakaźne infekujące wszystkie formy życia niezdolne do namnażania się poza komórką gospodarza. Te  proste drobiny organicznych  substancji peptydów, białek o zróżnicowanej budowie i wielkości masy cząsteczkowej zawierają genom z łańcuchem genetycznym RNA, który umożliwia ich replikacje. Cząsteczki białek zawierają do kilkuset reszt aminokwasów, połączonych  w łańcuchy peptydowe, które są pozwijane na bardzo wiele sposobów i tworzą niezwykle skomplikowane struktury przestrzenne. Różne szczeble budowy białek są określane strukturami różnych rzędów od pierwszego do czwartego. Enzymatyczna aktywność białek jest zdeterminowana przez struktury trzecio i czwartorzędowe. Np. struktura trzeciorzędowa przedstawia kształt łańcuchów peptydowych, wynikający z ich pozwijania w różne wielkości pętle, jak w bezładnym kłębku wełny. Kiedy kłębki łańcuchów peptydowych łączą się ze sobą powstaje struktura czwartorzędowa. Zniszczenie tych struktur powoduje utratę ich aktywności, a  w przypadku wirusów powoduje utratę aktywności enzymatycznej, a zwłaszcza ich zdolności do replikowania (rozmnażania się). Enzymy występujące w wirusach są również białkami o skomplikowanej strukturze. Podstawowym „sterownikiem” wirusów są kwasy rybonukleinowe (RNA). Są one zbudowane z rybonukleotydów połączonych wiązaniami fosfodiestrowymi. Kwasy rybonukleinowe występują w formie jednoniciowej. W biosyntezie białek-również dotyczy to wirusów-biorą udział trzy rodzaje RNA: informacyjny(m), transporujacy(t) oraz rybosomalny. Jak wiadomo komórka ludzkiego organizmu zawiera DNA, która znajduje się jądrze komórkowym, podczas gdy synteza białek odbywa się w cytoplazmie Stąd też musi być przekazana informacja do miejsca syntezy białek za pomocą mRNA. Znane są powszechnie sposoby niszczenia i dezaktywacji  białek poprzez termiczną koagulację, denaturacje oraz ich  wysalanie.

 Genetyka   RNA i DNA

Wirusy składają się z kapryd czyli płaszcza białkowego okrywającego kwas nukleinowy. Kwas nukleinowy RNA niesie informacje niezbędną do replikacji oraz koduje strukturę białka (kapsomeru) i ewentualnie enzymu. Większość wirusów ma kształt globularny. Dodatkowo  są one pokryte otoczką lipoproteinową (lipidową), która zabezpiecza go przed zewnętrznymi warunkami z zakotwiczonymi w niej glikoproteinami. Niektóre z ich szczepów posiadają bardzo rozbudowaną strukturę  na powierzchni kulistej w postaci wystających zaczepów, które służą do bardziej skutecznego zakotwiczania się wirusa do podłoża.Struktura płaszcza wirusów podobnie jak bakterii jest złożona i może składać się z kilku warstw Budowa zewnętrznej warstwy jest  bardzo istotna ze względu na jej odporność na czynniki zewnętrzne zwłaszcza środki dezynfekujące. Znając skład chemiczny lipidów możemy przewidywać jakie substancje będą dezaktywować wirus lub nawet go zlikwidować. Znane są publikacje o procesie oksydacji lipidów  z różnymi podstawnikami organicznymi. Stąd problem poznania chemicznej i przestrzennej budowy cząstki wirusa jest bardzo ważny dla poznania jego aktywności.

Koronawirusy- klasyfikacja, przenoszenie ich odporność

Dotychczas znanych jest sześć rodzajów koronawirusów, o których wiadomo, że infekują ludzi. Są to dwa alfakoronowirusy , betakoronowirus ,koronowirus bliskowschodni wywołujacy zespół niewydolności oddechowej MERS-CoV, oraz ten, który powoduje ostra niewydolność oddechową SARS-CoV. Wśród nich są  koronawirusy, które cechują się dużą zdolnością do rozprzestrzeniania się, częstością występowania rekombinacji genetycznych oraz dużym ich zróżnicowaniem budowy przestrzennej. Koronowirus ma średnice od 60 do 140 nm Białko szczytowe znajduje się na powierzchni  wirusa i tworzy strukturę orzypominającą pręcik. Białko nukleokapsydu zamyka genom wirusowy i może być stosowane jako antygen diagnostyczny.Większość wirusów tego rodzaju wywołuje objawy przeziębień. Jednym z bardzo groźnych patogenów chorobotwórczych są te, które pochodzą od  niektórych szczepów zmutowanych wirusów rodzaju SARS o zespole ciężkiej niewydolności układu oddechowego wywołującego ostrą zakaźną chorobę układu oddechowego COVID-19 z początkowymi objawami zbliżonymi do grypy. Ten nowy zjadliwy koronawirus SARS-Cov-2 dotychczas nie został jeszcze w pełni poznany i   przebadany wskutek dużych trudności w jego hodowli in vitro. Rozmiar jego genomu jest niezwykle duży. Jest to siódmy w szeregu tej  rodziny wirus powstały na wskutek rekombinacji genetycznych między człowiekiem i zwierzęciem.Trudno jest sobie wyobrazić aby sama natura była zdolna w stosunkowo niewielkim okresie czasu spreparować takiego wirusa z funkcją tak szybkiego rozprzestrzeniania się oraz o tak dużej sile i szybkości replikacji.

Główne zagrożenie to choroba COVID-19

Choroba COVID-19 jest bardzo niebezpieczna zwłaszcza dla ludzi „schorowanych” powyżej 60 roku z przewlekłymi schorzeniami układu oddechowego i dużymi brakami odporności immunologicznej powodująca ostre obustronne zapalenie płuc przeważnie kończące się śmiercią. Przeciętny okres dezaktywacji wirusa u ludzi wynosi około dwa tygodnie i taki czas jest zalecany osobom podejrzanym o zakażenie- na domową  kwarantannę. W większości przypadków zakażenie przebiega bezobjawowo lub choroba ma łagodny przebieg. U około 20% osób zakażonych występują nasilone objawy kliniczne ostrego zapalenia  płuc,takie jak wysoka temperatura, kaszel o różnym nasileniu, trudności w oddychaniu oraz duszności, które mogą prowadzić do zespołu ostrej niewydolności oddechowej często kończący się zgonem. Objawy rozwijają się w okresie od 2 do 14 dni od ekspozycji, przy czym  u większości pacjentów w ciągu 5-6 dni. Śmiertelność tej choroby była wcześniej  szacowana na 2-3%. Ostatnie publikowane dane podają uśredniony poziom śmiertelności tylko na około 1,5%.Z informacji ostatnio podanej przez media  z wywiadu z naszymi lekarzami -biorącymi udział w zwalczaniu epidemii w Lombardii we Włoszech, wynika iż specjaliści włoscy na podstawie badań ofiar epidemii postawili hipotezę, iż u ludzi można wyodrębnić w komórkach dwa rodzaje genomu,różniące się znacznie reakcją na kontakt z koronawirusem. Pierwszy z nich daje odpowiedz immunologiczną w postaci ciał odpornościowych całkowicie zwalczających te patogeny. Natomiast drugi jest pozbawiony tych właściwości, co prowadzi w rezultacie do powstanie ciężkiej zapalnej choroby płuc. Osoby z wysokim stopniem ryzyka choroby COVID-19,  z drugim typem genomu zakażone tym patogenem  mają niewielkie szanse na przeżycie, zwłaszcza kiedy mają przewlekłe choroby współistniejące. Opisywany są pojedyncze przypadki zachorowań na ostrą postać  COVID-19 u osób młodych, kiedy to nietypowe objawy przeziębień skutkowały koniecznością inhalacyjnego leczenia w śpiączce z zastosowaniem leków aplikowanych przy zakażeniu wirusem "ebola"

Pandemia

Diagnozowanie i zakażanie

Na przedmiotach martwych w zależności od warunków zewnętrznych i rodzaju powierzchni (hydrofobowa czy hydrofilna)  wirus może być aktywny przez  2-3 doby, a nawet dłużej. Z  punktu widzenia epidemiologicznego wirus ten jest bardziej groźny od znanego wcześniej niebezpiecznego -wirusa „ebola” - ponieważ czasami zdrowa osoba zakażona- nie wykazuje jeszcze objawów chorobowych ale już   zakaża ludzi. Ponadto okazało się, że wykonanie testu jest zasadne dopiero po siedmiu dniach od zakażeniu lub podejrzanym kontakcie.Z doniesień medialnych wiadomo, że wykonywane testy są niejednokrotnie obarczone pomyłkami ze względu na złą jakość testu oraz sposób ich wykonywania. Stąd nieraz ludzie zdrowi trafiają do szpitali a chorzy w miejscach publicznych zwiększają populację zarażonych.Stwierdzono, iż dokładniejsze na obecność tego patogenu są testy molekularne. Natomiast test enzymatyczny nie daje pewnych wyników. Z informacji  prac badawczych wynika, iż  ten koronawirus oprócz niektórych znanych środków dezynfekujących  jest  nieodporny na  temperatury większe niż 60oC (podobnie jak większość substancji białkowych) oraz alkohole, zwłaszcza alkohol etylowy o stężeniu powyżej 60%. Badacze holenderscy publikują odkrycie iż znależli ludzkie przeciwciało, które całkowicie blokuje genom koronawirusa. Stąd jego zwalczanie wydaje się coraz bliższe skutecznego rozwiązania być może wcześniej niż zostanie opracowana i wdrożona szczepionka przeciwko temu wirusowi.W wielu ośrodkach badawczych na świecie trwają intensywne badania nad opracowaniem takiej szczepionki Niektóre z nich,według prasowych doniesień w Rosji i Anglii   są już na etapie prac klinicznych.Pojawiają się też pesymistyczne opinie, o dużej skali trudności opracowania takiej szczepionki, a niektórzy -wprawdzie nieliczni- specjaliści twierdzą że taka szczepionka wogóle nie będzie wytworzona.

Zasadniczą drogą zakażenia się  ludzi  z  w/w wirusem jest ich kontakt z  emisją kropelkowa wywołaną przez  kaszel, kichanie, a nawet mówienie. Ze względu na bezobjawowe nosicielstwo koronawirusa należy zachować szczególne środki ostrożności w kontaktach z dziećmi. Wprawdzie nie udowodniono nosicielstwa przewlekłego ale są doniesienia, iż wirus ten u dzieci może być całkowicie wydalony dopiero po 40 dniach, natomiast u dorosłych chorujących bezobjawowo może utrzymywać się od 14-21 dni. Wiadomo, iż  możliwe jest zakażanie się pośrednie tj przez dotyk rąk, infekcje jamy ustnej, nosowej oraz gałek ocznych. Wirusy te dostają się do krwi obwodowej ,a następnie  do płuc gdzie są wchłaniane przez komórki nabłonka i tam głównie odbywa się ich namnażanie.Ostatnie doniesienia nad infekcją koronawirusem, podają nieliczne przypadki chorób układu pokarmowego prawdopodobnie spowodowane zakażeniem na drodze konsumpcji. Również badania  wskazują na możliwość atakowania przez patogen komórek nabłonkowych  układu moczowego.

Mechanizm replikacji i skutki

Oto prawdopodobny schemat replikacji genomu wirusa-dotychczas mechanizm ten dla koronawirusa SARS -Cov-2 nie został dobrze poznany

replikacja genomu

Wirus, który dostaje się do organizmu wnika do komórki gospodarza komórek nabłonkowych płuc i tam komunikuje się za pomocą enzymu z jądrem skąd uwalnia się enzym wywołujący   powstawanie w cytoplazmie komórki nowych wirusów. Replikanty po rozerwaniu macierzystej komórki są uwalniane i mogą spowodować kaskadę dalszych infekcji komórek ludzkich. Jeżeli organizm dysponuje odpowiednią odpornością na ten patogen uważa się,  iż jest zdolny za pomocą przeciwciał zniszczyć powstające wirusy. Wśród komórek odpornościowych na pierwszej linii obrony są komórki tuczne. Spotykając się z wirusem rozpoczynają odpowiedz immunologiczną inicjując proces zapalny, który atakuje patogen.Istotne jest aby poziom ciał odpornościowych w momencie ataku wirusa był możliwie wysoki.Uważa się,iż nie można zbudować tej odporności możliwie szybko przez faszerowanie się witaminą C oraz innymi modnymi suplementami. Ostatnie doniesienia badawcze zalecają nawet zaniechanie stosowania leków przeciwzapalnych NZLP, które mogą osłabiać działanie ciał odpornościowych.

Mechanizm replikacji

Wszystkie rodzaje transmisji tego patogenu mają znaczenie dla zapobieganiu jego rozprzestrzeniania się i wywołaniu epidemii. Najważniejszym  z nich to izolacja osób chorych i bezobjawowo przenoszących wirusa od osób zdrowych przez kwarantannę, hospitalizację w szpitalach zakaźnych,przy czym ważna jest powszechna dezynfekcja pomieszczeń oraz przedmiotów, które są najczęściej dotykane.

Profilaktyka przed zakażeniem

Profilaktyka przed zakażeniem sprowadza się do powszechnie znanych zaleceń: Należy starać  się w miarę możliwości unikać większych zbiorowisk ludzi, tłumów. Jeśli  jest to możliwe, nie stać obok osób (które w widoczny sposób zdradzają objawy chorobowe: kaszel, kichanie itp)  zachowując odległość przynajmniej 1,5-2 metrów.  Nie dotykać oczu ani ust do momentu, aż dokładnie umyje się ręce. Zaleca się stosować obficie mydło w płynie  gorącą wodę przez okres minimum 20 sekund. Jedno z niedawnych badań pokazuje, że zwiększona higiena rąk na lotniskach może ograniczyć ryzyko rozprzestrzeniania się wirusa o 37%. Zaraz po kontakcie z dużym zbiorowiskiem ludzi (sklepy, markety, długie podróże autobusami lub pociągami, świątynie, domy pomocy społecznej, długie kolejki w aptekach, poczekalniach przychodni zdrowia itp.) wydaje się celowe oprócz dokładnego  umycia rąk, twarzy oraz włosów, także przepłukanie jamy ustnej wodą z płynem odkażającym. Zabieg ten jest celowy z uwagi na fakt iz dużo osób oddycha przez usta a zatrzymujące się tam patogeny mogą wnikać przez wyschniętą śluzówkę do krwi obwodowej.Epidemiczna praktyka zmagań z tym wirusem wykazuje, iż noszenia odpowiednich masek eliminuje zagrożenie emisji patogenu na zewnątrz przez osobę zakażoną, natomiast dla własnej ochrony najbardziej polecana jest maska z filtrem HEPA.Noszenie maseczek jest szczególnie istotne w publicznych przestrzeniach zamkniętych gdzie przebywają ludzie np markety, sklepy ,urzędy. Należy też unikać  skażenia zewnętrznej odzieży osobistej łącznie z obuwiem. Wypluwana przez zarażonych flegma,ślina może skazić powierzchnie chodników, schodów itp co przez podeszwy obuwia może dostać się do mieszkania.Potwierdzili to naukowcy, którzy z próbek ziemi pobranych z butów personelu medycznego z oddziałów intensywnej terapii w szpitalach w Chinach wykazali znaczny poziom tych patogenów Ustalono iż wirus na  podeszwach  butów może być aktywny od 3-5 dni. Ich wysoki poziom  wykryto również w szpitalu na powierzchni podłóg,myszkach komputerowych, koszach na śmieci, na poręczach łóżek i klamek drzwi.  Dlatego też zasadne jest zwłaszcza w ogniskach o dużym zagrożeniu zakażeniem dezynfekcja spodów obuwia środkami odkażającymi  lub wodą z mydłem, detergentem  zaraz przed wejściem do domu.

Ze swojej praktyki antywirusowej zalecamy  inhalacje górnego układu oddechowego emulsją wody z dodatkiem olejków ziołowych w roztworze alkoholowym, która skutecznie unieszkodliwia tego typu patogeny-wrażliwe na temperaturę.Oddzielnym zagadnieniem jest dezynfekcja powierzchni, z którymi stykają się ludzie. Zalecane jest przecieranie powierzchni więcej niż 60% roztworem alkoholu etylowego(eksperci chińscy podają 75% jako minimum stężenia),detergentami oraz mocnymi utleniaczami. Koronowirus ten jest wrażliwy na promieniowanie UV i wysoką temperaturę Inaktywować go można w temp większej niż 56 C , eter, alkohol o stężeniu  75% , środki dezynfekujace zawierające chlor, chloroform, kwas nadooctowy i inne rozpuszczalniki lipidowe. Zraszanie powierzchni obiektów wodą ozonowana ozonowanie pomieszczeń, wnętrza pojazdów(wnętrza karetek pogotowia), przy zachowaniu środków ostrożności jest tańszym sposobem dezynfekcji.Możliwe też jest odkażanie maseczek wielokrotnego użycia za pomocą ozonowania przy użyciu generatora ozonu o odpowiedniej wydajności emitowanego ozonu.Skuteczne też jest odkażanie pomieszczeń i przedmiotów za pomocą lampy bakteriostatycznej UV. Metode tą stosuje się wraz z ozonowaniem od wielu lat do  dezynfekcji grot solnych z wirusów, bakterii i drobnoustrojów grzybicznych.

Najlepszą obroną przed każdym wirusem jest wzmocnienie systemu odpornościowego zwłaszcza tego, który ma największy wpływ na układ oddechowy. Starajmy się zawsze  prowadzić zdrowy tryb życia  przez racjonalne odżywianie, dobre wysypianie się i różne formy  ruchu, wykonywanie ćwiczeń fizycznych itp. Należy też zwracać uwagę na wilgotność powietrza ponieważ zbyt niska powoduje osuszanie błony śluzowej w jamie ustnej i nosowej, przez co staje się ona łatwo dostępna do wnikania patogenów. Wspomagajmy ten tryb wzmacniania systemu odpornościowego, zwłaszcza leukocytów przez przyjmowanie preparatów takich jak: witamina D, sole cynku, ekstrakty z czarnego bzu, czarnej porzeczki, Echinacei (jeżówka pospolita),witamina C, inhalacje aerozolem solnym (haloterapia). Inhalacja suchym aktywnym aerozolem solnym uszczelnia nabłonek układu oddechowego co utrudnia wnikanie wirusów.Te działania wspomagające pozwolą   wzmocnić  organizm, aby był odporny na zakażenia wirusowo-bakteryjne i grzybicze zaś w trakcie zakażenia przechodzić je w łagodnej formie bez powikłań.

Biorąc pod uwagę  niektóre właściwości tego patogenu,w celach profilaktycznych wydaje się zasadna metoda inhalacji termicznej z użyciem preparatów ziołowo-olejkowych np. Ziołmix AZI. Preparat ten  jest roztworem alkoholowym  ziół i olejków ziołowych wytwarzający emulsje w środowisku wodnym, charakteryzuje się właściwościami bakteriostatycznymi i bakteriobójczymi, antywirusowymi, oraz antygrzybicznymi.  Metoda inhalacji przy użyciu inhalatora termicznego  ” Pegro”  lub  nebulizatora w temperaturze pokojowej  z zastosowaniem preparatu Ziołmix AZI oraz metoda halofitoterapii (od halo-sól, fito zioła) – rokują pozytywnie na  przydatność w profilaktyce  infekcji wirusowej - po ich klinicznym sprawdzeniu

Uzasadnieniem w/w metody jest stosowana temperatura w czasie inhalacji w zakresie 50-60oC utrzymująca się przez określony czas - regulowany ustawieniem inhalatora oraz  przez zamknięcie twarzy w profilowanej osłonie tworzywowej. Według doniesień badawczych w tym zakresie temperatur koronawirus prawdopodobnie  powinien ulec dezaktywacji. Ponadto wytwarzany w czasie inhalacji termicznej aerozol olejkowo-ziołowy zawierający substancje antywirusowe, alkohol i salicylany jest znacznym czynnikiem zwiększającym skuteczność odkażania, zwłaszcza górnych dróg oddechowych. Możliwe jest też zwiększenie tej skuteczności przez zastosowanie  halofitoterapii, w której są dodawane sole do emulsji takie jak chlorek sodu, magnezu, potasu, prawdopodobnie mogące wysalać białkowy pancerz wirusa.Istotne jest również to, iż inhalacja ta obejmuje jamę ustną oraz nosową a także gałki oraz spojówki oczu co pozwala na odkażanie w pierwszej fazie obszarów najbardziej narażonych na infekcje powierzchni organizmu.Aplikacja takiej kompozycji Ziołmix plus sól fizjologiczna przy użyciu nebulizatora umożliwia głębsze wnikanie aerozolu do drzewa oskrzelowego i pęchęrzyków płuc.  Za argumentem zastosowania metody przemawia fakt uzyskania pozytywnych wyników w wirusowych chorobach przeziębieniowych, które wystąpiły ostatnio w okresie ośmiu lat. Jak każda metoda ma też swoje  ograniczenia do przeciwwskazania, które należałoby skonsultować z lekarzem.Dotychczas preparat ziołowo-olejkowy AZI jest wytwarzany w małej skali. Prowadzimy starania o jego mikrobiologiczną ocenę i ewentualne  kliniczne przebadanie. Mamy nadzieje iż po ustaniu pandemii znajdzie zastosowanie w profilaktyce antywirusowej.

Bibliografia

1 Interna Harrisona. Wydawnictwo Czelej. Tom II. ​ISBN 83-88063-41-3​.

2.  https://pl.wikipedia.org/wiki/Koronawirusy

3.Przemysław Mastalerz, Chemia organiczna, Wydawnictwo Chemiczne, Wrocław 200

4.Zespól dr Wang Zhou,WUHAN ,Jak uchronić się przed koronawirusem SARS-CoV-2,Bellona, Warszawa 2020

5.Tablice Chemiczne, Wydawnictwo Adamantan, Warszawa 2004

6.. https://informacje.pan.pl/index.php/informacje/materialy-dla-prasy/2905-koronawirus-sars-cov-2-i-choroba-covid-19-co-musisz-wiedziec

7..https://www.google.com/search?q=genom+wirusa+sklada+sie+z&client=firefox-b&tbm=isch&source=iu&ictx=1&fir=Axus_Hkyvypo_M%253A%252C1MI0xMnspwaP7M%252C_&vet=1&usg=AI4_-kTDD

8.  P.430357

 

Copyright(C) Soljamed s.c. Wszelkie prawa zastrzeżone

Powrót

Strona startowa